Przy zakupie mieszkania z rynku wtórnego cena z ogłoszenia jest dopiero początkiem rachunku. Do kwoty dla sprzedającego mogą dojść podatek PCC, wynagrodzenie notariusza, podatek VAT od taksy, opłaty za wpisy w księdze wieczystej, wypisy aktu, a przy kredycie także koszty ustanowienia hipoteki i dokumentów bankowych. Jeżeli lokal nie ma księgi wieczystej albo transakcja obejmuje miejsce postojowe, komórkę lokatorską czy udział w gruncie, rozliczenie może wyglądać inaczej niż przy zwykłej sprzedaży lokalu.
Najbezpieczniej przejść przez zakup w określonej kolejności: najpierw ustalić rodzaj transakcji i stan prawny mieszkania, następnie sprawdzić PCC, później poprosić kancelarię o szczegółową kalkulację, a przed podpisaniem aktu zweryfikować, kto płaci poszczególne koszty. Stawki podatków i opłat trzeba odnosić do przepisów obowiązujących w dniu zawarcia umowy, ponieważ regulacje mogą się zmieniać.
Zacznij od ustalenia, jaki rodzaj transakcji przeprowadzasz i kto ponosi poszczególne koszty
Rynek wtórny a rynek pierwotny – dlaczego podatek wygląda inaczej
Przy typowym zakupie mieszkania z rynku wtórnego od osoby prywatnej podstawowym podatkiem związanym z nabyciem jest podatek od czynności cywilnoprawnych, czyli PCC. Co do zasady obciąża on kupującego. Podatek pobiera notariusz podczas podpisywania aktu sprzedaży i przekazuje go do właściwego urzędu skarbowego. Kupujący nie musi więc samodzielnie składać deklaracji PCC, jeżeli sprzedaż odbywa się w formie aktu notarialnego i notariusz jest płatnikiem podatku.
Inaczej może wyglądać sytuacja, gdy sprzedający działa jako podatnik VAT, a transakcja jest opodatkowana VAT. W takim przypadku sprzedaż może podlegać innym zasadom, a PCC zasadniczo nie występuje, ponieważ ta sama czynność nie powinna być jednocześnie opodatkowana VAT i PCC w standardowym zakresie. Sama informacja, że mieszkanie pochodzi z rynku wtórnego, nie przesądza jednak wszystkiego. Znaczenie ma między innymi status sprzedającego, charakter czynności oraz sposób rozliczenia podatkowego.
Przykładowo zakup lokalu od osoby fizycznej, która sprzedaje własne mieszkanie, najczęściej będzie rozliczany z PCC. Sprzedaż lokalu przez przedsiębiorcę może natomiast wymagać sprawdzenia, czy transakcja jest objęta VAT. Wątpliwości powinny zostać wyjaśnione przed podpisaniem umowy, ponieważ różnica między PCC a VAT może istotnie zmienić całkowity budżet zakupu.
Koszty obowiązkowe, warunkowe i opcjonalne
Wydatki przy zakupie mieszkania można podzielić na trzy grupy. Do kosztów zwykle obowiązkowych należą:
- podatek PCC, jeżeli transakcja nie korzysta ze zwolnienia i nie jest objęta VAT,
- wynagrodzenie notariusza za sporządzenie aktu,
- podatek VAT naliczany do wynagrodzenia notariusza,
- opłaty sądowe za wpis własności do księgi wieczystej,
- koszt wypisów aktu notarialnego.
Wydatki warunkowe pojawiają się tylko w określonych sytuacjach. Dotyczy to między innymi opłaty za założenie księgi wieczystej, opłaty za wpis hipoteki, PCC od ustanowienia hipoteki, dodatkowej umowy przedwstępnej w formie aktu notarialnego oraz kosztów związanych z pełnomocnictwami, zgodami lub sprostowaniami dokumentów.
Osobną grupę tworzą koszty finansowania: prowizja bankowa, wycena nieruchomości, ubezpieczenia wymagane przez bank, opłata za wpis hipoteki oraz ewentualne koszty wcześniejszego ustanowienia zabezpieczeń. Nie wszystkie są kosztami notarialnymi, ale przy zakupie na kredyt powinny znaleźć się w jednym arkuszu budżetowym, ponieważ wpływają na kwotę potrzebną przed uruchomieniem kredytu.
Wstępny arkusz kosztów przed wyborem notariusza
Przed ustaleniem terminu aktu najlepiej rozpisać budżet w osobnych pozycjach. Minimalny arkusz może wyglądać następująco:
| Pozycja | Czy występuje zawsze? | Co sprawdzić |
|---|---|---|
| Cena mieszkania | Tak | Czy obejmuje udział w gruncie, komórkę i miejsce postojowe |
| PCC | Zwykle tak, ale są wyjątki | Stawka, wartość rynkowa, ewentualne zwolnienie |
| Taksa notarialna | Tak | Zakres czynności i maksymalna stawka |
| VAT od taksy | Zwykle tak | Kwota brutto przedstawiona przez kancelarię |
| Wpis własności do księgi wieczystej | Tak, jeśli zmienia się właściciel | Opłata sądowa i sposób złożenia wniosku |
| Wpis hipoteki | Tylko przy kredycie lub innej hipotece | Opłata sądowa i ewentualny PCC |
| Założenie księgi wieczystej | Tylko gdy lokal jej nie ma | Dokumenty i opłata za założenie |
| Wypisy aktu | Tak | Liczba egzemplarzy i liczba stron |
Wyliczenia powinny odnosić się do wartości wskazanej w umowie oraz do aktualnych stawek, a nie wyłącznie do ceny z ogłoszenia. Jeżeli sprzedający i kupujący ustalili dodatkowe elementy transakcji, takie jak miejsce postojowe lub udział w drodze, trzeba sprawdzić, czy są one objęte jedną ceną i w jaki sposób zostaną opisane w akcie.
Ta sama cena mieszkania może oznaczać różny budżet końcowy. Przy zakupie pierwszego lokalu kupujący może spełniać warunki zwolnienia z PCC. Przy innej transakcji, dotyczącej osoby, która wcześniej posiadała mieszkanie, podatek może już wystąpić. Jeżeli dodatkowo zakup jest finansowany kredytem i lokal nie ma księgi wieczystej, dochodzą opłaty sądowe oraz ustanowienie hipoteki.
Krok 1 – sprawdź dokumenty mieszkania, zanim policzysz podatek i zamówisz akt
Księga wieczysta i stan prawny lokalu
Numer księgi wieczystej powinien zostać sprawdzony przed podpisaniem umowy przedwstępnej, a nie dopiero w dniu aktu sprzedaży. W elektronicznej księdze trzeba przeanalizować przede wszystkim dział II, w którym ujawnia się właściciela lub użytkownika wieczystego, dział III dotyczący ograniczonych praw, roszczeń i ograniczeń oraz dział IV poświęcony hipotece.

W dziale II należy potwierdzić, czy sprzedający jest osobą uprawnioną do sprzedaży. Jeżeli właścicieli jest kilku, wszyscy powinni uczestniczyć w transakcji albo udzielić prawidłowego pełnomocnictwa. Przy majątku wspólnym małżonków konieczne może być uczestnictwo obojga małżonków lub uzyskanie zgody wymaganej przez przepisy. Jeżeli mieszkanie jest obciążone hipoteką, trzeba ustalić z bankiem procedurę uzyskania dokumentu pozwalającego na spłatę i wykreślenie zabezpieczenia.
Brak księgi wieczystej nie oznacza automatycznie, że zakup jest niemożliwy, ale zwiększa zakres sprawdzeń. Należy ustalić, jaki dokument potwierdza tytuł prawny sprzedającego, czy spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu może zostać ujawnione w księdze oraz czy dostępne są dokumenty potrzebne do jej założenia. W takim przypadku do kosztów może dojść opłata za założenie księgi wieczystej, a przygotowanie aktu może wymagać dodatkowych zaświadczeń.
Dokumenty wpływające na bezpieczeństwo i koszty transakcji
Przed sprzedażą powinno się uzyskać zaświadczenie od wspólnoty mieszkaniowej albo spółdzielni o braku zaległości w opłatach. Dokument nie zmienia wysokości PCC ani taksy, ale ogranicza ryzyko przejęcia problemów związanych z lokalem. Warto też poprosić o zaświadczenie dotyczące osób zameldowanych oraz o potwierdzenie, że lokal nie jest objęty najmem, użyczeniem lub innym prawem osoby trzeciej.
Istotna jest podstawa nabycia mieszkania przez sprzedającego. Może nią być wcześniejsza umowa sprzedaży, darowizna, dziedziczenie albo dział spadku. Przy nieruchomości odziedziczonej trzeba zweryfikować, czy postępowanie spadkowe zostało prawidłowo zakończone i czy wszyscy uprawnieni zostali ujawnieni. Dokumenty dotyczące spadku lub darowizny mogą być także potrzebne notariuszowi do oceny, czy sprzedaż jest możliwa bez dodatkowych zgód.
Trzeba sprawdzić, czy mieszkanie nie jest obciążone służebnością osobistą, prawem dożywocia, roszczeniem o przeniesienie własności albo prawem najemcy. Niektóre obciążenia są widoczne w księdze wieczystej, ale inne informacje wynikają z dokumentów lub oświadczeń stron. Jeżeli w lokalu prowadzona jest działalność gospodarcza, należy dodatkowo ustalić, czy nie istnieją prawa przedsiębiorcy, wyposażenia lub osób korzystających z pomieszczeń.
Dane potrzebne do obliczenia opłat
Do wstępnej kalkulacji notariusz będzie potrzebował co najmniej ceny sprzedaży, danych wszystkich kupujących i sprzedających, numeru księgi wieczystej, informacji o hipotece oraz dokumentu potwierdzającego tytuł prawny sprzedającego. Przy kredycie potrzebne są także dane banku, wysokość zabezpieczenia i treść oświadczenia bankowego dotyczącego hipoteki.
Trzeba dokładnie określić, co jest przedmiotem sprzedaży. Lokal mieszkalny może być sprzedawany wraz z udziałem w nieruchomości wspólnej, ale transakcja może obejmować również udział w garażu, miejsce postojowe, komórkę lokatorską, udział w drodze dojazdowej albo inne prawa. Każdy z tych elementów powinien być opisany w umowie i mieć jasno określoną cenę lub sposób jej ustalenia.
Na tym etapie należy też ustalić źródło finansowania. Przy zakupie gotówkowym odpadają koszty ustanowienia hipoteki, ale nie opłaty związane z wpisem własności i PCC. Przy kredycie hipotecznym akt sprzedaży może zawierać także wniosek o wpis hipoteki, a część dokumentów będzie przygotowywana według wymagań banku.
Krok 2 – oblicz podatek PCC i sprawdź możliwość zwolnienia
Kiedy przy zakupie mieszkania pojawia się PCC
Przy umowie sprzedaży nieruchomości zawartej na rynku wtórnym PCC co do zasady płaci kupujący. Przy sprzedaży lokalu mieszkalnego standardowa stawka wynosi 2% podstawy opodatkowania, o ile w dniu transakcji obowiązują te zasady i nie zachodzi szczególny wyjątek. Podstawą jest co do zasady wartość rynkowa przedmiotu czynności, a nie mechanicznie każda kwota wpisana do umowy.

Sprawdź, czy przysługuje zwolnienie dla osoby kupującej pierwsze mieszkanie
Przed naliczeniem PCC trzeba ustalić, czy kupujący spełnia warunki zwolnienia dotyczącego nabycia pierwszego lokalu mieszkalnego albo domu jednorodzinnego. Zwolnienie dotyczy osoby fizycznej, która w dniu zawarcia umowy nie posiada i wcześniej nie posiadała prawa własności lokalu mieszkalnego, domu jednorodzinnego ani udziału w takich prawach. Wyjątek może dotyczyć udziału nieprzekraczającego 50%, jeżeli został nabyty w drodze dziedziczenia.
Nie wystarczy samo oświadczenie, że kupujący nigdy nie mieszkał we własnym lokalu. Znaczenie ma stan prawny, a więc między innymi wcześniejsze nabycie mieszkania w drodze sprzedaży, darowizny, spadku, działu spadku lub podziału majątku. Należy również sprawdzić, czy kupujący nie ma udziału w domu lub lokalu, nawet jeżeli udział jest niewielki.
Jeżeli mieszkanie kupują wspólnie dwie osoby, warunki zwolnienia należy przeanalizować wobec każdego nabywcy. Niespełnienie warunków przez jednego z kupujących może wpłynąć na sposób rozliczenia podatku od nabywanego prawa. Informacje o wcześniejszych nieruchomościach powinny być przekazane notariuszowi przed przygotowaniem aktu, ponieważ są podstawą do przyjęcia właściwego oświadczenia.
Jak ustalić podstawę opodatkowania
Podstawą PCC jest wartość rynkowa rzeczy lub prawa majątkowego. Przy lokalu mieszkalnym zwykle punktem wyjścia będzie cena uzgodniona przez strony, ale powinna ona odpowiadać realnej wartości nieruchomości w dniu czynności. Zaniżenie ceny wyłącznie w celu obniżenia podatku nie eliminuje ryzyka podatkowego.
Przy ustalaniu podstawy trzeba uwzględnić cały przedmiot sprzedaży. Jeżeli w jednej umowie sprzedawane są lokal, udział w garażu, miejsce postojowe i komórka lokatorska, notariusz powinien ocenić charakter każdego prawa oraz sposób jego opodatkowania. Nie należy samodzielnie zakładać, że cała transakcja będzie liczona jako zakup jednego lokalu mieszkalnego.
Jeżeli cena wyraźnie odbiega od wartości rynkowej, organ podatkowy może wezwać strony do jej podwyższenia albo wskazania przyczyn różnicy. W przypadku braku przekonującego uzasadnienia może zostać powołany biegły. Dodatkowe koszty takiej procedury mogą obciążyć strony, dlatego nietypową cenę warto wyjaśnić i udokumentować jeszcze przed podpisaniem aktu.
Praktyczna kalkulacja PCC przed wizytą u notariusza
Do wstępnego obliczenia podatku przygotuj trzy informacje:
- ustaloną cenę każdego składnika transakcji,
- ocenę, czy cena odpowiada wartości rynkowej,
- potwierdzenie, czy każdy kupujący spełnia warunki zwolnienia.
Jeżeli zwolnienie nie przysługuje, przy lokalu mieszkalnym można przyjąć roboczy wzór: podstawa opodatkowania × 2% = PCC. Przykładowo, przy wartości rynkowej lokalu wynoszącej 500 000 zł podatek wyniesie 10 000 zł. Jeżeli wraz z lokalem nabywane są inne prawa, nie wolno automatycznie doliczać ich do podstawy bez sprawdzenia zasad dotyczących konkretnego składnika.
Kwotę należy traktować jako element budżetu płatny przy zawarciu aktu. Notariusz pobiera podatek i przekazuje go do właściwego urzędu skarbowego, dlatego kupujący powinien zapewnić środki nie tylko na cenę mieszkania, lecz także na PCC oraz pozostałe należności wskazane w rozliczeniu kancelarii.
Sprawdź także szczególne zasady przy zakupie wielu lokali
Przy zakupie kilku lokali mieszkalnych w tym samym budynku albo w budynkach wzniesionych na tej samej nieruchomości trzeba zweryfikować, czy nie działa podwyższona stawka PCC dotycząca nabycia szóstego i kolejnych lokali. Reguła ta może mieć znaczenie zwłaszcza przy zakupach inwestycyjnych, nabywaniu lokali przez podmioty powiązane albo zawieraniu kilku umów w krótkim czasie.
Nie należy opierać się wyłącznie na liczbie aktów notarialnych. Znaczenie może mieć łączna liczba lokali nabywanych w określonej konfiguracji oraz to, czy transakcje dotyczą tej samej nieruchomości lub powiązanego zespołu budynków. W takim przypadku przed podpisaniem dokumentów poproś notariusza o pisemne wskazanie zastosowanej stawki i sposobu jej obliczenia.
Lista kontrolna przed przyjęciem rozliczenia PCC
- ustal, czy sprzedający występuje jako osoba prywatna, czy jako podatnik rozliczający VAT,
- potwierdź, co dokładnie obejmuje przedmiot sprzedaży,
- sprawdź wartość rynkową lokalu i praw dodatkowych,
- złóż notariuszowi prawdziwe informacje o wcześniejszym posiadaniu nieruchomości,
- przeanalizuj warunki zwolnienia osobno dla każdego kupującego,
- zapytaj o ewentualną podwyższoną stawkę przy zakupie wielu lokali,
- poproś o rozpisanie podstawy opodatkowania i kwoty podatku w projekcie rozliczenia,
- przygotuj środki na PCC przed podpisaniem aktu.
Ostrzeżenie: nie składaj oświadczenia o spełnieniu warunków zwolnienia bez sprawdzenia wcześniejszych nabyć. Dotyczy to również udziałów otrzymanych w spadku, praw do lokalu spółdzielczego oraz nieruchomości posiadanych wspólnie z małżonkiem lub inną osobą. Błędne oświadczenie może skutkować koniecznością zapłaty zaległego podatku wraz z odsetkami.
Krok 3 – zamów wyliczenie taksy notarialnej i kosztów aktu
Poproś kancelarię o kwotę brutto przed rezerwacją terminu
Po ustaleniu statusu podatkowego transakcji należy przesłać notariuszowi komplet podstawowych danych i poprosić o rozliczenie w kwocie brutto. Sama informacja o wysokości taksy nie wystarcza, ponieważ do wynagrodzenia notariusza doliczany jest VAT, a osobno mogą zostać naliczone opłaty sądowe, PCC i wypisy aktu.
W wiadomości do kancelarii podaj co najmniej:
- cenę lokalu i wszystkich składników dodatkowych,
- liczbę kupujących i sprzedających,
- informację o zakupie gotówkowym albo kredytowym,
- numer księgi wieczystej lub informację o konieczności jej założenia,
- informację o istniejącej hipotece sprzedającego,
- liczbę planowanych wypisów aktu,
- informację, czy ma być składany wniosek o wpis własności i hipoteki.
Notariusz ustala wynagrodzenie w granicach maksymalnych stawek określonych przepisami. Ostateczna kwota zależy od rodzaju czynności, wartości przedmiotu umowy, liczby czynności wykonywanych w ramach aktu oraz zakresu dokumentów. Przy kredycie akt może obejmować dodatkowe wnioski wieczystoksięgowe, ale sam wpis hipoteki pozostaje opłatą sądową, a nie elementem taksy notarialnej.
Ustal liczbę wypisów aktu
Wypisy są potrzebne między innymi dla kupujących, sprzedających, banku, sądu wieczystoksięgowego oraz innych instytucji. Ich koszt zależy od liczby stron i liczby wydanych egzemplarzy. Przed podpisaniem aktu ustal, ile wypisów jest rzeczywiście potrzebnych oraz czy bank wymaga papierowego oryginału, czy akceptuje dokument elektroniczny.

Jeżeli akt obejmuje wiele załączników, oświadczeń i wniosków, liczba stron może być większa niż przy prostej umowie sprzedaży. Warto poprosić o orientacyjną liczbę stron i wskazanie, które wypisy są obowiązkowe, a które zamawiane dodatkowo na życzenie stron.
Ostrzeżenie: nie porównuj ofert kancelarii wyłącznie po kwocie netto taksy. Do porównania użyj pełnego zestawienia: taksa brutto, PCC, opłaty sądowe, wypisy, założenie księgi wieczystej, wpis hipoteki oraz ewentualne koszty dodatkowych oświadczeń i pełnomocnictw.
Krok 4 – sprawdź opłaty sądowe i wnioski do księgi wieczystej
Rozdziel koszt wpisu własności od kosztu założenia księgi
Poza taksą notarialną trzeba uwzględnić opłaty pobierane przez sąd wieczystoksięgowy. Ich wysokość zależy od rodzaju wniosku, a nie od tego, ile czasu sąd poświęci na jego rozpoznanie. W typowej transakcji kupujący może ponieść opłatę za:
- wpis prawa własności do istniejącej księgi wieczystej,
- założenie księgi wieczystej dla lokalu, który jej nie ma,
- wpis hipoteki na rzecz banku,
- inne wnioski związane ze zmianą lub ujawnieniem praw w księdze.
Przy standardowym wpisie własności lokalu opłata sądowa wynosi co do zasady 200 zł. Za założenie księgi wieczystej pobierana jest odrębna opłata, która co do zasady wynosi 100 zł. Jeżeli zakup jest finansowany kredytem, wpis hipoteki to zazwyczaj kolejna opłata w wysokości 200 zł. Przed podpisaniem aktu potwierdź aktualne kwoty w kancelarii, ponieważ przepisy dotyczące opłat mogą ulec zmianie.
Nie zakładaj, że brak osobnej pozycji na rachunku oznacza brak opłaty sądowej. Notariusz może pobrać ją od kupującego przy sporządzaniu aktu i przekazać wraz z wnioskiem do sądu. W rozliczeniu powinna jednak znaleźć się informacja, jakiego wpisu dotyczy dana kwota.
Ustal, kto składa wniosek i kiedy nastąpi wpis
Wniosek wieczystoksięgowy może zostać zawarty w akcie notarialnym i złożony przez notariusza. To rozwiązanie ogranicza liczbę czynności po stronie kupującego, ale nie oznacza automatycznego, natychmiastowego wpisu. Sąd rozpoznaje wniosek w swoim terminie, a do czasu ujawnienia nabywcy w księdze należy zachować wypis aktu oraz potwierdzenie złożenia wniosku.
Przed wizytą w kancelarii poproś o wskazanie:
- jakie wnioski zostaną umieszczone w akcie,
- jakie opłaty są przypisane do każdego wniosku,
- czy wniosek o wpis własności obejmuje wszystkich kupujących,
- czy sąd otrzyma również wniosek o założenie księgi,
- w jaki sposób otrzymasz informację o numerze repertorium lub potwierdzeniu złożenia wniosku.
Jeżeli lokal nie ma jeszcze księgi wieczystej, trzeba sprawdzić, czy dokumenty pozwalają na jej założenie. Dotyczy to zwłaszcza lokali wyodrębnianych z większej nieruchomości, lokali spółdzielczych oraz sytuacji, w których zmieniła się numeracja działek lub budynku.
Ostrzeżenie: opłacenie wniosku nie gwarantuje jego pozytywnego rozpoznania. Brak dokumentu, niezgodność danych właściciela albo nieprawidłowe oznaczenie nieruchomości może spowodować wezwanie do uzupełnienia braków lub oddalenie wniosku. Przed podpisaniem aktu sprawdź zgodność imion, nazwisk, numerów PESEL, adresu lokalu i numeru księgi wieczystej.
Krok 5 – przy kredycie dolicz koszt wpisu hipoteki i dokumentów bankowych
Sprawdź, które czynności wykonuje notariusz, a które bank
Przy zakupie finansowanym kredytem hipotecznym końcowy koszt zależy nie tylko od samego wpisu hipoteki. Bank może wymagać dodatkowych oświadczeń, pełnomocnictw, zaświadczeń oraz dokumentów potwierdzających ustanowienie zabezpieczenia. Część z nich jest przygotowywana przez bank, część przez notariusza, a niektóre dokumenty mogą wymagać osobnej opłaty.
Przed zamówieniem aktu porównaj jego treść z instrukcją banku. W szczególności ustal, czy bank wymaga:
- złożenia wniosku o wpis hipoteki już w akcie sprzedaży,
- odrębnego oświadczenia właściciela o ustanowieniu hipoteki,
- określenia waluty i maksymalnej sumy zabezpieczenia,
- przedłożenia potwierdzenia złożenia wniosku do sądu,
- dostarczenia bankowi wypisu aktu z klauzulą albo potwierdzeniem złożenia wniosku.
Sam wpis hipoteki do księgi wieczystej jest opłatą sądową. Nie należy utożsamiać go z taksą notarialną ani z prowizją bankową. Jeżeli bank pobiera opłatę za przygotowanie dokumentów, zmianę warunków kredytu, aneks lub inne czynności, powinna ona wynikać z umowy kredytowej i tabeli opłat.

Zweryfikuj PCC związany z ustanowieniem hipoteki
Ustanowienie hipoteki może powodować odrębny obowiązek w podatku od czynności cywilnoprawnych. Sposób obliczenia zależy między innymi od tego, czy zabezpieczana wierzytelność ma określoną wysokość, czy dotyczy wierzytelności o wysokości nieustalonej. Dlatego nie należy automatycznie przyjmować, że podatek związany z zakupem lokalu wyczerpuje wszystkie możliwe rozliczenia PCC.
Zapytaj bank i notariusza:
- czy w konkretnej konstrukcji hipoteki wystąpi PCC,
- kto składa deklarację i kto pobiera podatek,
- czy podatek jest rozliczany przy akcie, czy po podpisaniu odrębnego oświadczenia,
- czy bank wymaga potwierdzenia zapłaty przed uruchomieniem kredytu.
Jeżeli obowiązek rozliczenia spoczywa na kupującym, nie odkładaj tej czynności do czasu otrzymania wpisu z sądu. Podatek i deklarację rozlicza się według momentu dokonania czynności, a nie według daty zakończenia postępowania wieczystoksięgowego.
Uwzględnij koszty niezależne od kancelarii notarialnej
Pełny budżet kredytowego zakupu może obejmować również opłaty pobierane przez bank lub innych usługodawców. Przed podpisaniem umowy kredytowej sprawdź między innymi:
- prowizję za udzielenie kredytu,
- koszt wyceny nieruchomości,
- opłatę za ubezpieczenie pomostowe albo inne ubezpieczenia wymagane przez bank,
- koszt wcześniejszego wykreślenia hipoteki po spłacie poprzedniego kredytu, jeżeli dotyczy sprzedającego,
- opłaty za aneks, zmianę harmonogramu lub zmianę zabezpieczenia.
Nie wszystkie te kwoty są kosztami notarialnymi. Powinny jednak zostać ujęte w kalkulacji środków potrzebnych do przeprowadzenia transakcji, zwłaszcza gdy kredyt nie pokrywa kosztów dodatkowych.
Ostrzeżenie: nie zakładaj, że bank uruchomi kredyt wyłącznie na podstawie podpisanego aktu. Może wymagać potwierdzenia złożenia wniosku o wpis hipoteki, opłacenia podatku, dostarczenia wypisu aktu albo spełnienia innych warunków. Ich brak może opóźnić wypłatę środków i narazić kupującego na konsekwencje wynikające z umowy sprzedaży.
Krok 6 – przed podpisaniem aktu zamknij całe rozliczenie
Poproś o końcową kalkulację w jednej tabeli
Najpóźniej przed wizytą u notariusza poproś o końcowe zestawienie wszystkich należności. Powinno ono rozdzielać kwoty pobierane przez kancelarię od kwot należnych sprzedającemu, sądowi, bankowi i urzędowi skarbowemu.
| Pozycja | Co sprawdzić |
|---|---|
| PCC od zakupu | podstawa opodatkowania, stawka, ewentualne zwolnienie |
| Taksa notarialna | kwota netto, VAT i zakres czynności |
| Wypisy aktu | liczba egzemplarzy i liczba stron |
| Wpis własności | czy wniosek obejmuje wszystkich nabywców |
| Założenie księgi wieczystej | czy lokal wymaga nowej księgi |
| Wpis hipoteki | czy zakup jest kredytowany i jaka kwota podlega opłacie |
| Pozostałe koszty | pełnomocnictwa, zaświadczenia, dokumenty bankowe i dodatkowe wnioski |
Wykonaj kontrolę płatności w dniu czynności
Przed podpisaniem aktu ustal, które należności trzeba opłacić przelewem z wyprzedzeniem, a które będą pobrane przez notariusza. Zachowaj potwierdzenia przelewów, dokumenty bankowe oraz rozliczenie kancelarii. Jeżeli cena jest płacona w kilku częściach, sprawdź w akcie dokładne terminy, numery rachunków i warunki wypłaty kredytu.
Po podpisaniu dokumentu odbierz:
- wypis aktu dla siebie,
- potwierdzenie pobrania PCC, jeżeli podatek został pobrany przez notariusza,
- potwierdzenie złożenia wniosków wieczystoksięgowych,
- informację o opłatach przekazanych do sądu,
- dokumenty wymagane przez bank do uruchomienia kredytu,
- rozliczenie wszystkich wypisów i dodatkowych czynności.
Końcowa checklista kosztów
- czy cena obejmuje wyłącznie lokal, czy także miejsce postojowe, komórkę albo udział w garażu,
- czy sprzedający rozlicza VAT, czy transakcja podlega PCC,
- czy każdy kupujący spełnia warunki ewentualnego zwolnienia z PCC,
- czy podstawa podatku odpowiada wartości rynkowej całego przedmiotu sprzedaży,
- czy otrzymano kalkulację taksy brutto wraz z VAT,
- czy uwzględniono odpowiednią liczbę wypisów aktu,
- czy naliczono opłatę za wpis własności,
- czy trzeba założyć księgę wieczystą,
- czy zakup wymaga wpisu hipoteki i dodatkowego rozliczenia PCC od hipoteki,
- czy bank zaakceptował treść aktu i sposób ustanowienia zabezpieczenia,
- czy środki na wszystkie opłaty są dostępne w dniu podpisania dokumentów,
- czy po akcie kupujący otrzyma potwierdzenia potrzebne do dalszych czynności.
Ostrzeżenie: nie podpisuj aktu, jeżeli końcowa kwota rozliczenia różni się od wcześniejszych ustaleń, a nie wiesz, z czego wynika różnica. Poproś o wskazanie każdej dodatkowej pozycji i jej podstawy prawnej lub umownej. Najdroższe pominięcia dotyczą zwykle PCC, wpisu hipoteki, założenia księgi wieczystej, większej liczby wypisów oraz kosztów wymaganych przez bank.
Pytania od czytelników
Czy przy zakupie mieszkania od osoby prywatnej zawsze trzeba zapłacić PCC?
Kto płaci podatek PCC i czy kupujący musi sam składać deklarację?
Jakie dodatkowe koszty pojawiają się przy zakupie mieszkania na kredyt?
Czy brak księgi wieczystej uniemożliwia zakup mieszkania?
Czy miejsce postojowe i komórka lokatorska wpływają na rozliczenie kosztów?






